เด็กจบใหม่เตะฝุ่นพุ่ง!ยุคAIใบปริญญาอาจไม่พอ

เด็กจบใหม่เตะฝุ่นพุ่ง! Bnomics เปิดเหตุผล ทำไม "ใบปริญญา" อาจไม่พอในตลาดงานยุค AI

เด็กจบใหม่ยุคนี้อาจไม่ได้เจอเส้นทาง "เรียนจบแล้วมีงานทำ" ง่ายเหมือนเมื่อก่อน เมื่อ Bnomics โดยธนาคารกรุงเทพ เปิดบทวิเคราะห์ถึงสถานการณ์ตลาดแรงงานที่กำลังเปลี่ยนไป โดยเฉพาะเมื่อ AI เข้ามาเปลี่ยนทั้งรูปแบบงานและทักษะที่นายจ้างต้องการ

ข้อมูลจากองค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) ระบุว่า ปี 2025 อัตราการว่างงานของเยาวชนทั่วโลกอยู่ที่ 12.4% หรือราว 67 ล้านคนในกลุ่มอายุ 15-24 ปี ขณะที่เยาวชนกว่า 257 ล้านคนทั่วโลกไม่ได้อยู่ในการจ้างงาน การศึกษา หรือการฝึกอบรม หรือที่เรียกว่ากลุ่ม NEET

สาเหตุไม่ได้มีแค่เศรษฐกิจชะลอตัว แต่ยังรวมถึงการสร้างงานใหม่ที่ไม่ทันกับจำนวนคนเข้าสู่ตลาดแรงงาน และทักษะที่ภาคธุรกิจต้องการกำลังเปลี่ยนไป โดยเฉพาะ AI ที่เข้ามามีบทบาทกับงานระดับเริ่มต้นหลายประเภท

ในอดีต งานเอกสาร งานธุรการ การประมวลผลข้อมูล การวิเคราะห์เบื้องต้น หรือแม้แต่การเขียนโค้ดบางส่วน ล้วนเป็นเหมือน "สนามฝึก" ให้เด็กจบใหม่ได้เริ่มต้นเรียนรู้จากการทำงานจริง แต่วันนี้ AI สามารถเข้ามาช่วยทำงานเหล่านี้ได้มากขึ้น ทำให้ตำแหน่งงานบางประเภทและทักษะที่จำเป็นกำลังเปลี่ยนรูปแบบ

อย่างไรก็ตาม AI ไม่ได้หมายความว่างานจะหายไปทั้งหมด แต่กำลังทำให้ตลาดต้องการคนที่ "ใช้ AI เป็น" และสามารถนำเทคโนโลยีมาต่อยอดความสามารถของตัวเองมากขึ้น

สถานการณ์ในไทยก็สะท้อนภาพเดียวกัน โดยไตรมาส 2 ปี 2026 ไทยมีผู้ว่างงานประมาณ 400,000 คน หรือคิดเป็นอัตราการว่างงาน 0.95% และในจำนวนนี้ราว 192,000 คนเป็นผู้ที่ไม่เคยทำงานมาก่อน ขณะที่ผู้จบการศึกษาระดับมหาวิทยาลัยมีอัตราการว่างงาน 1.6% สูงกว่ากลุ่มผู้จบมัธยมศึกษาตอนปลายและมัธยมศึกษาตอนต้น

ที่น่าสนใจคือ ไทยไม่ได้ขาดตำแหน่งงานเพียงอย่างเดียว เพราะข้อมูลเดือนกรกฎาคม 2026 ระบุว่า แพลตฟอร์ม "ไทยมีงานทำ" มีตำแหน่งงานว่างสะสมกว่า 311,000 อัตรา ขณะที่มีผู้จบปริญญาตรีกว่า 25,000 คนกำลังหางาน

ตัวเลขนี้จึงสะท้อนปัญหา Skill Mismatch หรือทักษะของแรงงานไม่ตรงกับสิ่งที่ตลาดต้องการ แม้จะมี "คนหางาน" และ "งานหาคน" อยู่พร้อมกัน แต่ทั้งสองฝ่ายกลับจับคู่กันไม่ได้ง่ายๆ เพราะนอกจากทักษะแล้ว ยังมีเรื่องประสบการณ์ เงินเดือน สถานที่ทำงาน และเงื่อนไขการจ้างงานเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

ข้อมูลประกาศรับสมัครงานออนไลน์ของ TDRI ยังพบว่า จำนวนประกาศรับสมัครงานโดยรวมลดลง 9.6% จาก 642,216 ตำแหน่งในช่วงไตรมาส 2-4 ปี 2024 เหลือ 580,505 ตำแหน่งในช่วงเดียวกันของปี 2025

แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ แม้ตำแหน่งงานบางประเภทจะลดลง ความต้องการทักษะด้าน AI กลับเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน โดยประกาศรับสมัคร Software Engineer ที่ระบุว่าต้องการทักษะด้าน AI เพิ่มขึ้นถึง 94.6%

ภาพนี้กำลังบอกว่า ตลาดแรงงานอาจไม่ได้กำลังเลือก "มนุษย์หรือ AI" แต่กำลังมองหาคนที่สามารถใช้ AI มาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานได้

ดังนั้น ใบปริญญายังมีคุณค่า แต่บทบาทกำลังเปลี่ยนจากการเป็นเหมือน "หลักประกันว่าต้องมีงานทำ" มาเป็นเพียง จุดเริ่มต้น ที่ต้องนำไปต่อยอดด้วยประสบการณ์และทักษะที่ตลาดต้องการ

เด็กจบใหม่จึงอาจต้องมีมากกว่าความรู้ในห้องเรียน ทั้งประสบการณ์ฝึกงาน การทำโปรเจกต์จริง ทักษะด้านเทคโนโลยี ความสามารถในการใช้ AI รวมถึง Soft Skills อย่างการคิดวิเคราะห์ การสื่อสาร ความคิดสร้างสรรค์ การใช้เหตุผล และการตัดสินใจ

เพราะในโลกการทำงานยุคใหม่ คำถามของนายจ้างอาจไม่ได้มีแค่ "คุณจบอะไรมา?" แต่กำลังกลายเป็น "คุณเอาสิ่งที่เรียนมาไปทำอะไรได้บ้าง?"

ท้ายที่สุด "รู้อะไรก็ไม่สู้รู้วิชา" ยังใช้ได้เสมอ เพียงแต่วันนี้การรู้วิชาอาจเป็นแค่ก้าวแรก ส่วนความสามารถในการนำความรู้นั้นไปใช้จริงและปรับตัวให้ทันโลกการทำงานต่างหาก ที่อาจกลายเป็นตัวชี้วัดสำคัญของการได้ไปต่อในตลาดแรงงาน